अंजली इला मेनन

अंजली इला मेनन ही भारतातील उत्कृष्ट कलाकारांपैकी एक आहे. त्याने बनविलेले चित्र जगभरातील महत्त्वाच्या संग्रहालयात ठेवण्यात आले आहे. 2006 मध्ये, कॅलिफोर्नियामधील सॅन फ्रान्सिस्कोच्या आशियाई आर्ट म्युझियमने त्यांची एक महत्त्वपूर्ण यात्रा ‘यात्रा’ मिळविली. तिचे पेंटिंगचे आवडते माध्यम तेलाव्यतिरिक्त, ती इतर माध्यमे देखील काच आणि पाण्याचे रंग रंगवते. अंजली एक सुप्रसिद्ध म्युरल पेंटर देखील आहे. 2000 मध्ये, भारत सरकारने त्यांना कलाविश्वातील कामगिरीबद्दल पद्मश्रीने सन्मानित केले.

प्रारंभिक जीवन

अंजली इला मेनन यांचा जन्म बंगालमध्ये 1940 मध्ये झाला होता. त्यांचे प्रारंभिक शिक्षण तामिळनाडूच्या नीलगिरीच्या लव्हडेल येथील लॉरेन्स स्कूलमध्ये झाले. लहान असताना ती चित्रकलेकडे वळाली आणि वयाच्या 15 व्या वर्षी तिने काही चित्रे विकली होती. शालेय शिक्षणानंतर त्यांनी प्रख्यात सर जे.जे. काही काळ स्कूल ऑफ आर्टमध्ये शिक्षण घेतले आणि त्यानंतर दिल्लीतील प्रसिद्ध मिरांडा कॉलेजमध्ये प्रवेश घेतला, तेथून इंग्रजी साहित्यातून त्यांनी पदवी मिळविली. यावेळी ते एक इटालियन चित्रकार मोडिग्लियानी आणि भारतीय चित्रकार एम.एफ. हुसेन यांच्या कलेने खूप प्रभावित झाले होते. जेव्हा ती 18 वर्षांची होती, तेव्हा तिने तिच्या वेगळ्या शैलीतील 53 चित्रांचे प्रदर्शन केले. त्यांच्या सर्जनशील प्रतिभेचा परिणाम म्हणून त्यांना फ्रान्स सरकारने एक शिष्यवृत्ती दिली ज्याद्वारे त्यांना जगातील प्रसिद्ध ‘इकोले नॅशनल सुपीरियर डी ब्यू आर्ट्स’ या अभ्यासिकेचा अभ्यास करण्याची संधी मिळाली.

भारतात परत येण्यापूर्वी त्यांनी युरोप आणि पश्चिम आशियाचा प्रवास केला आणि तेथे त्यांनी विविध प्रकारच्या कलांचा अभ्यास केला.

करिअर

त्यांचे पहिले एकल प्रदर्शन 1988 मध्ये आयोजित करण्यात आले होते, त्यानंतर त्यांच्या कामांची सुमारे 5520 प्रदर्शने घेण्यात आली आहेत.

जपानमधील नॅशनल मॉडर्न आर्ट कलेक्शन, नवी दिल्ली, पेबादी एसेक्स म्युझियम, चंदीगड म्युझियम, द एशियन आर्ट म्युझियम, सॅन फ्रान्सिस्को आणि फुकुओका म्युझियमसह जगभरातील अनेक खासगी संग्रहात अंजली मेननची कामे ठेवली गेली आहेत.

ती एक प्रसिद्ध भित्ती चित्रकार आहे आणि तिने अनेक कामांमध्ये भारताचे प्रतिनिधित्व केले आहे.

जातीभेदामुळे त्यांना शाळा सोडावी लागली. शाळा सोडल्यानंतरही त्याच्यात अभ्यासाची तीव्र इच्छा होती. सगुणाबाईंनी ज्योतिबाला घरी अभ्यास करण्यास मदत केली. ज्योतिबा हे घरगुती कामानंतर उरलेल्या वेळेत पुस्तके वाचत असे. ज्योतिबा आसपासच्या वडिलधाऱ्यालोकांसोबत विविध विषयांवर चर्चा करायचे. त्याच्या सूक्ष्म आणि तार्किक गोष्टींनी लोक खूप प्रभावित होत असत.

अरबी-पर्शियन विद्वान गफर बेग मुंशी आणि फादर लिजित साहेब हे ज्योतिबाचे शेजारी होते. बालक ज्योतिबाची कौशल्य आणि शिक्षणाची आवड पाहून त्यांनी त्याला परत शाळेत पाठविण्यासाठी प्रयत्न केला. ज्योतिबा पुन्हा शाळेत जाऊ लागले. ते नेहमीच शाळेत प्रथमच यायचे.

वैयक्तिक जीवन

अभ्यासानंतर फ्रान्सहून परत आल्यावर अंजली इला मेननने तिचे बालपणातील मित्र आणि भारतीय नौदल अधिकारी राजा मेनन यांच्याशी लग्न केले. लग्नानंतर त्यांनी भारताव्यतिरिक्त अमेरिकेत, युरोप, जपान आणि पूर्वीच्या सोव्हिएत युनियनमधील अनेक देशांत काम केले आहे. या देशांमध्ये त्याने आपल्या कामाचे 30 हून अधिक एकल प्रदर्शन ठेवले आहेत.

पुरस्कार आणि सन्मान

२००० मध्ये भारत सरकारने त्यांना पद्मश्रीने सन्मानित केले
लिम्का बुक ऑफ रेकॉर्डमध्येही त्याचे नाव नोंदले गेले आहे.
2013 मध्ये दिल्ली सरकारने त्यांचा ‘लाइफटाइम अचिव्हमेंट अवॉर्ड’ देऊन सन्मान केला
2018 मध्ये भारतीय कला व संस्कृती क्षेत्रात उल्लेखनीय योगदानाबद्दल त्यांना दयावती मोदी पुरस्काराने गौरविण्यात आले.

Leave a Comment

document.addEventListener('copy', (event) => { const pagelink = `\n\nRead more at: ${document.location.href}`; event.clipboardData.setData('text', document.getSelection() + pagelink); event.preventDefault(); });